Uitleggen wat permacultuur is blijkt elke keer weer lastig te zijn. Als docent permacultuur denk ik er altijd veel over na: Hoe leg ik dit aan mensen die geïnteresseerd zijn in de permacultuur jaaropleiding uit? Elke keer komt daar net een ander verhaal uit: Ontwerpen aan de hand van ecosystemen, observeren hoe de natuur werkt, lessen leren van inheemse bevolkingen en hoe zij omgaan met hun omgeving…Maar ook aan de hand van praktijkvoorbeelden laten zien waarom iets “permacultuur” zou zijn. Permacultuur heeft vele kanten, maar ik blijf het interessant vinden om het te proberen te verduidelijken. Hier volgt dus weer een poging.

De afbeelding bij deze blog vat veel samen van wat je uit de permacultuur jaaropleiding kan halen. Als je bovenaan begint en tegen de klok in de figuur volgt zie je allereerst drie belangrijke elementen: Observeren, permacultuur denken en permacultuur doen. De overlap tussen die drie zijn interessante gebieden, net als de overlap tussen ecosystemen. Ik heb mijn bedrijf EDGES niet voor niets vernoemd naar dergelijke gebieden, want daar vindt vaak een interessante chemie plaats. Ik heb hier deze overlappingen benoemt als interpretatie, vertaling en feedback. Zo lees je de figuur dus: Je observeert iets, maakt daar een bepaalde interpretatie bij en gaat er over denken met een permacultuurbril op en vertaalt dat vervolgens naar een bepaalde wijze van handelen/doen. Die handelingen hebben een bepaald effect en je observeert dan ook de feedback.

Om dit iets praktischer te maken een voorbeeld. Je observeert een bepaalde “plaag” in je moestuin, bijvoorbeeld slakken. Plaag tussen aanhalingstekens, want met je permacultuurdenken geactiveerd interpreteer je deze plaag als een verstoring van de balans in het ecosysteem. Zonder de permacultuurbril zou je deze plaag misschien willen bestrijden (je maakt een vertaling naar actie) door slakkenkorrels te strooien. Dan zou het gevolg zijn dat de predatoren van slakken niets meer te eten hebben (of zelf vergiftigd raken door de korrels). Met permacultuurbril op ga je misschien juist aan de slag om het gebied rondom je moestuin aantrekkelijker te maken voor predatoren van slakken. Je maakt dus een andere vertaling. De feedback op termijn zal zijn dat er minder slakken zijn en dat er weer een balans tussen predatoren en prooidieren is ontstaan.

Ontwerpen staat in de figuur centraal in de overlap tussen de drie cirkels observeren, permacultuur denken en doen. Met ontwerpen komen deze drie dus samen. Ontwerpen in permacultuur is in mijn ogen nodig om vat te krijgen op de voortdurende cyclus van observeren, denken en doen. Een ontwerp geeft houvast, maar is niet in beton gegoten. Het is een voortdurend verandert document waarin je op je eigen wijze probeert richting te geven aan waar jouw project heen kan gaan. Ontwerpen staat dan ook centraal in de jaaropleiding permacultuur. En wil je meer vat krijgen op wat permacultuur daadwerkelijk is, dan is die opleiding ook de beste weg om wegwijs te worden in de wereld van permacultuur.